Sài Gòn đã từng có làng nghề?

+ quận 1: xóm đệm buồm, xóm lá, xóm lụa, xóm chậu, xóm cối xay, xóm lò heo, xóm củ cải, xóm cốm

+ quận 4: xóm chiếu, xóm bạc, xóm nhíp

+ quận 5: xóm chỉ, xóm dầu, xóm bột, xóm cải, xóm vôi, xóm câu

+ quận 6: xóm giá, xóm lò bún, xóm lò chén, xóm lò gạch, xóm lò gốm, xóm ụ ghe

+ quận 8: xóm củi, xóm te

+ quận 10: xóm lò bún

+ quận Gò Vấp: xóm Gà

+ quận Phú Nhuận: xóm hàng nhôm, xóm kiệu, xóm lò đúc

+ quận Tân Bình: xóm lò da

+ quận Bình Thạnh: xóm cối

 

Chợ Lớn từng có lò gốm?

Cuối thế kỉ 19, có đến 30 lò gốm, chia là 3 khu vực.

1. Khu vực Hoà Lục – Phú định, đình Hoà Lục phường 16 quận 8

               – Lò gốm cổ Hưng Lợi cách đó không xa

               – Đình Phú Định phường 11 quận 6

2. Khu vực Cây Mai  – Chợ Lớn thuộc làng Phú Lâm xưa. Các di tích còn lại chính là đình Long Quới, đồn Cây Mai, đình Phú Lâm thuộc quận 11

3. Đình Vĩnh Hội – Liên Thành thương quán (khu lưu niệm hcm) thuộc tả ngạn của sài gòn (đường Hải Thượng Lãn Ông)

       **Nếu lấy Chợ Sài Gòn cũ (vị trí của Bưu điện trung tâm Chợ Lớn quận 5) làm trung tâm thì những lò gốm trên nằm xoay quanh 2-3 km

       **Dòng gốm “Cây Mai” nổi tiếng nhất

Vì sao gọi là gốm Cây Mai?

Dòng gốm Cây Mai là một loại của gốm Sài Gòn và rất nổi tiếng vì đẹp. Lò gốm sản xuất gốm Cây Mai từng có 1 cây mai rất to. Sau đó Pháp đặt một cái đồn gọi là đồn Cây Mai. Cái tên gốm Cây Mai xuất hiện như là 1 thuật ngữ dùng để chỉ sản phẩm gốm được sản xuất ở các lò trong khu vực Phú Lâm – Phú Định của Sài Gòn xưa.

 

Tổng quan về gốm Cây Mai

Phát triển mạnh từ đầu thế kỉ 19, gốm Cây Mai tồn tại đến năm 1945. Từ cuối thế kỉ thứ 19 đến đầu thế kỉ 20, do tốc độ đô thị hoá diễn ra nhanh chóng nên các lò gốm dời về Trường Thọ (Thủ Đức), Lái Thiêu và Biên Hoà, những nơi có nguồn nguyên liệu dồi dào, thuận tiện việc giao thương bằng đường sông.

Sản phẩm của gốm Cây Mai khá đa dạng: bát, bình, lu, hũ, khạp có nắp, chậu tròn, thố có nắp,… và các quần thể tiểu tượng gốm ở các miếu, chùa của thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Tây Ninh, Tiền Giang, Vĩnh Long,… Trong đó nổi bật là các lò gốm với hiệu “Bửu Nguyên Diêu” và “Đồng Hoà Diêu” với nơi sản xuất là “Đề Ngạn” (âm Hán – Việt cho ‘Chợ Lớn’)

 

 

=====================

Nghiên cứu dựa trên:

  1. Nguyễn Thanh Lợi (4/2015), Sài Gòn đất và người, Nxb. Tổng Hợp, tp. Hồ Chí Minh
  2. Vương Hồng Sển (2016), Sài Gòn năm xưa, Nxb. Tổng Hợp, tp. Hồ Chí Minh
  3. PGS. TS Đặng Văn Thắng, bài nghiên cứu Gốm Sài Gòn

 

Leave a comment